Duurzaamheid

Pagina inhoud

    Duurzame vrouwenzorg

    Duurzaamheid is al enkele jaren in toenemende mate een nieuw kernpunt van goede zorg. Het gedachtengoed dat goede zorg niet alleen mensen beter maakt, maar ook zo min mogelijk belasting geeft van het milieu (en daarmee toekomstige generaties meer kans op gezondheid geeft) raakt steeds meer verankerd in het denken en doen van medewerkers in de zorg. Binnen de gynaecologie en verloskunde van Amsterdam UMC hebben we duurzaamheid al enkele jaren als belangrijk thema opgenomen. Dit wordt zichtbaar op de verschillende gebieden:

    Wetenschap

    • Op 1 april 2024 is Wouter Hehenkamp benoemd tot hoogleraar doelmatige en duurzame zorg. Op 6 december 2024 sprak hij zijn oratie uit met de titel ‘individu versus collectief’. De kern van zijn verhaal was dat we als individuen (patiënten, artsen, beleidsmakers of andere zorgprofessionals) duurzaamheid in onze keuzes moeten betrekken om volgende generaties (het collectief) een goede kans te geven op een leefbare aarde en daarmee gezondheid. Zijn oratie kan je hier terugkijken:
    • Binnen het Centrum voor Duurzame Zorg van het AUMC heeft Wouter Hehenkamp samen met Niek Sperna Weiland een onderzoeksgroep opgericht met focus op de verduurzaming van de zorg. Zo is Wouter Hehenkamp promotor van het promotieonderzoek van Eva Cohen, dat gaat over het kwantificeren van de milieu- en klimaatimpact van specifiek de gynaecologische zorg. In samenwerking met het RIVM en met een levenscyclusanalyse expert, die deel uitmaken van het onderzoeksteam, is berekend hoe vervuilend een behandeling is en waar de mogelijkheden liggen voor vermindering van die impact. Tevens onderzoekt de groep, onder andere in samenwerking met Annemijn Aarts, patiënt preferenties in relatie tot duurzaamheid en mogelijkheden tot communicatie van milieu-impact naar patiënten in de vorm van een keuzehulp. Dankzij toekenning van de AR&D Move Forward grant en de Amsterdam UMC PhD Scholarship kan dit onderzoek de komende jaren worden voortgezet.
    • Enkele belangrijke publicaties van 2024 op het gebied van duurzaamheid door onze onderzoeksgroep zijn:
    • Er werd op het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde gestart de Re-Spec-T studie uitgevoerd waarin het hergebruiken van plastic specula wordt onderzocht in een patiëntenpopulatie die intra-uteriene inseminaties ondergaat.
    • Ook startte in 2024 de Re-Usable studie waarbij herbruikbaar afdekmateriaal en herbruikbare operatiejassen worden getest bij de sectio caesarea. De helft van het afval op OK komt door de afdekdoeken en wegwerpjassen, dus dit project kan daar een heel groot verschil in maken.
    • Wouter Hehenkamp schrijft samen met Niek Sperna Weiland (anesthesist en initiatiefnemer Centrum voor Duurzame zorg) en Dionne Kringos (hoogleraar bij public and Occupational Health) in opdracht van de Raad van bestuur een position-paper ‘duurzaamheid in onderzoek’. Deze position-paper moet de ambitie van Amsterdam UMC weerspiegelen dat ook duurzaamheid een vaste plek moet krijgen binnen wetenschappelijk onderzoek, en hoe dat moet gebeuren. Na de position-paper wordt een routekaart opgeleverd die onderzoekers pracktische handvaten moet geven om dit ook in hun eigen onderzoek toe te passen. De position-paper wordt in 2025 opgeleverd.

    Zorg

    • Wouter Hehenkamp is sinds begin 2024 voorzitter van Green team OK. Hij werkt met alle specialismen van Amsterdam UMC die raakvlak hebben met de OK samen aan minder uitstoot, minder afval en minder medicijnresten. Enkele succesvolle thema’s van 2024 zijn: aanpassen luchtbehandeling, 50% minder celstof matjes, implementatie herbruikbare operatiemutsen. Voor 2025 staan op het programma: onderlaken op operatietafel herbruikbaar maken, opnieuw introduceren van het metalen speculum, uitfaseren netbroekje, de-implementatie muts bij patiënten, herbruikbare fixatiebanden en vele andere projecten.
    • Green Team Vrouw met daarin leden uit de diverse pijlers en daarin verpleegkundigen, doktersassistenten, physician assistants, ANIOS, AIOS en stafleden Er is een start gemaakt met het verminderen van het gebruik van de celstofmatjes en het wegwerp-ondergoed, met het scheiden van afval op de afdeling en met het implementeren van herbruikbare (metalen) specula. Tevens wordt er op de verloskamers in toenemende mate gewerkt met herbruikbare hechtsets. Tevens wordt gekeken hoe het greenteam meer op project basis ingezet kan worden en dat duurzaamheid onderdeel wordt gemaakt van het WPM van de diverse werkplekken en het MT.
    • • In samenwerking met onder andere Eva Cohen, Aram de Haas, Wouter Hehenkamp is een inventarisatie gedaan hoeveel er binnen de divisie vrouw gevlogen wordt voor werk en waar de ruimte zit om deze zeer vervuilende activiteit te verminderen. De resultaten worden in 2025 verwacht.

    Onderwijs

    • Anne Timmermans is al sinds 2022 benoemd als Principal Educator duurzame zorg (UvA). Het doel van dit Principal Educatorschap is het inventariseren, organiseren, uitbouwen van onderwijs op het thema duurzaamheid.
    • Masterfase UvA Geneeskunde: ‘Introductie in duurzaamheid: de Groene OK’ elke 3 weken wordt een activerende werkgroep gegeven door o.a. Wouter Hehenkamp (gynaecoloog), Anne Timmermans (gynaecoloog) en Eva Cohen (PhD gynaecologie). Tijdens deze interactieve werkgroep maken studenten kennis met het concept duurzame zorg en klimaatverandering als een gezondheidsprobleem
    • Bachelorfase UvA Geneeskunde: tijdens het keuzevak gynaecologie &verloskunde werd evenals in eerdere jaren er één thema week aangeboden waarin de studenten gedurende het onderwijs kennismaakten met “duurzame zorg”.
    • Participatie in de werkgroepen planetary health van zowel VU als UvA geneeskunde (Anne Timmermans en Petra Bakker)
    • Masterfase VU: tijdens de terugkomdag van het KTO (klinisch trainingsonderwijs) werd eerder al gestart met een interactieve werkgroep waarin afwisselend “de duurzame baring” danwel “duurzame anticonceptie” als onderwerp geagendeerd stond. Deze werkgroep werd in samenwerking met de AVAG in samenwerking met de verloskundigen ontwikkeld tijdens het interprofessionele educatie onderwijs voor coassistenten en verloskundigen i.o. Deze werkgroep is inmiddels duurzaam geimplementeerd en geintegreerd in het curriculum.
    • Master fase UvA Geneeskunde Honoursprogramma: in het honoursprogramma van de UvA wordt aandacht besteed aan duurzaamheid als thema en zijn er al meerdere studenten aan de slag gegaan met langdurige projecten ihkv het verduurzamen van de zorg. Zo helpt één student met het initiatief een onderwijsgroep op te richten binnen de UvA voor de integratie van duurzaamheid in het medisch onderwijs, en heeft een andere student bijgedragen aan de AUMC Campagne ‘Blik op Groen’.

    Landelijk

    • Anne Timmermans en Wouter Hehenkamp zitten in het landelijk bestuur ‘Gynae Goes Green’ (GGG) en daarmee sturen zij het landelijke gynaecologen netwerk van de GGG werkgroep aan. Ze hebben in 2024 subsidie gekregen om een leidraad duurzame gynaecologie en verloskunde te ontwikkelen met een online tool om verduurzaming voor vakgroepen meetbaar te maken. De leidraad en tool zullen in 2025 worden opgeleverd.
    • Wouter Hehenkamp was te horen in een radio-show ‘Happy radio’ in augustus 2024.
    • Ook in 2025 gaan we natuurlijk verder met de verdere professionalisering van duurzaamheidsonderwijs, integratie van duurzaamheid in onderzoek en verder uitrollen van kleinere en grotere projecten op de werkvloer. We merken dat er steeds meer aandacht en voedingsbodem komt om duurzame projecten uit te rollen en dat er veel interesse is om ook zelf iets bij te dragen aan deze belangrijke beweging.